Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest

„Ufność w miłosierdzie Boże“ a nauka o jedności przymiotów Bożych w Bogu. Miłosierdzie Boże na tle innych przymiotów Boga (4 z 6)

Memling WeltgerichtMiłosierdzie Boże na tle innych przymiotów Boga

Przeglądając wyżej wymienione zestawienie 33 przymiotów Bożych zauważyć można, że miłosierdzie wśród właściwych przymiotów Boga nie występuje. Dzieje się tak dlatego, poniewa w powyższym klasycznym zestawieniu jest ono jedynie odmianą Boskiej (26) sprawiedliwości, która jawi się albo jako (26a) sprawiedliwość karząca (iustitia vindicativa) lub jako sprawiedliwość litująca się czyli (26b) miłosierdzie (misericordia). Aby zatem zrozumieć, czym naprawdę jest Boskie miłosierdzie należy ustalić, czym jest Boska sprawiedliwość.

Sprawiedliwość (iustitia) jest w rozumieniu ogólnym oddaniem komuś tego, co się mu należy (suum cuique reddere), a w rozumieniu teologicznym sprawiedliwość to „wytrwała i stała wola, by oddać komuś to, co się mu należy” (firma et constans voluntas jus suum unicuique tribuendi).[15] Pomijajć w tym obszerną naukę katolicką o cnocie sprawiedliwości i różnych jej wymiarach, wyliczymy wszakże je rozdzaje.[16] Są nimi:

  • Iustitia commutativa – sprawiedliwość wzajemna, która dotyczy stosunków ludzi między sobą względnie kwestii zapłaty i odpłaty.
  • Iustitia legalis – sprawiedliwość prawna dotyczy woli jednostek podporządkowania się prawu naturalnemu i prawu stanowionemu ze względu na dobro ogółu. Odnosi się w pierwszym rzędzie do prawodawców.
  • Iustitia distributiva – sprawiedliwość rozdzielająca, która dotyczy rodzielania dóbr i ciężarów na poddanych stosownie do ich zdolności, zadań i powinności. Jej podgatunkami są:
    • Iustitia remunerativa – sprawiedliwość nagradzająca tych, którzy zasłużyli się względem dobra wspólnego oraz
    • Iustitia vindicativa – sprawiedliwość karząca, ustanawiająca stosunek pomiędzy karą a winą ze względu na obronę dobra wspólnego.

Jak widzimy brakuje w tym podziale sprawiedliwości społecznej (iustitia socialis), która wchodzi w skład iustitia distributiva. Ta ostatnia jest pojęciem szerszym aniżeli sprawiedliwość społeczna, dlatego zagorzali tomiści twierdzili, że wprowadzanie tej nowomodnej sprawiedliwości mija się z celem, skoro jest ona już od dawna uwzględniona i zawarta w iustitia distributiva. Katolickie ujęcie sprawiedliwości cechuje to, że wszelka sprawiedliwość ludzka odnosi się do Boga jako swojego pierwszego przedmiotu i swojego źródła, a nie jedynie do ludzi między sobą. Dlatego ustawy sprzeciwiające się prawu Bożemu czyli prawu naturalnemu nigdy sprawiedliwe nie będą, chociaż mogą być w danym systemie prawnym legalne (gułagi, gazowanie Żydów, obcinanie rąk przeciwnikom ideologicznym, szaria, aborcja, eutanazja, rozwody, małżeństwa homoseksualne etc.). W takich wypadkach, w których Kościół nie ma możliwości wpływu na stanowienie prawa, gdyż żyje albo w dyktaturze lub katolicy w danym kraju są mniejszością, jedynym rozwiązaniem jest cierpliwe znoszenie zła i tym właśnie jest tolerancje, nie zaś jego pochwalani, tym bowiem jest akceptacja.

debatte-gerechtigkeitNatomiast sprawiedliwość Boża jest wytrwałą wolą Boga oddania każdemu bytowi tego, co się mu należy (voluntas Dei firma et constans unicuique enti id tribuedni, quod ei debetur).[17] Bóg mierzy swoją sprawiedliwość Swą obiektywną dobrocią. Bóg ustanawia także w suwerennej niezależności stosunek stworzeń względem Samego Siebie oraz względem nich samych. Bóg jest zatem przede wszystkim sprawiedliwy względem Samego Siebie przed to, iż ustanawia On swe dzieła tak, by Go wielbiły, a następnie jest sprawiedliwy względem swoich stworzeń użyczając im tego, co im przysługuje. Czy Bóg jest zatem egoistą mając jedynie Samego Siebie na względzie? I tak i nie. Bóg będąc wszelką możliwą doskonałością oraz Trójcą miłuje Samego Siebie i ma Siebie Samego na względzie, ale poprzez akt stworzenia zechciał dać udział całemu stworzeniu w Swojej pełni. A zważając na doskonałość Boga i niedoskonałość stworzenia był to ze strony Boga akt największego altruizmu. Warto pamiętać o tym, że Bóg jest nie tylko Bogiem stwarzającym, lecz także Bogiem zbawiającym tych, którzy tego pragną. Wracając do pojęcia sprawiedliwości zauważyć warto, iż definicja sprawieliwości przejęta z prawa rzymskiego: suum cuique reddere – „oddać każdemu, co się jemu należy” nie zakłada absolutnej równości w rozumieniu identyczności. Ponieważ każdy jest inny, ma inne zdolności, możliwości, wady i mankamenty oraz stoi na innym szczeblu drabiny społecznej lub, ujmując to mniej hierarchicznie, funkcjonuje na innym miejscu w społeczeństwie, toteż „oddanie każdemu tego samego”, co dobitnie potwierdził komunizm, zakończy się absolutną niesprawiedliwością. Dlatego absolutna równość, jako niemożliwa, jest absolutną nierównością! Dlatego też sprawiedliwość Boga względem stworzeń nie jest absolutnie równym traktowaniem wszystkich lub stawianiem wszystkim tych samych, konkretnych wymagań. Jak to powiedział Pan Jezus pewnej mistycznej duszy: „Nie od wszystkich wymagam ten samej doskonałości”. „Dlaczego?” – zapytamy, ponieważ nie każdy jest do niej zdolny, tak jak nie każdy musi uczestniczyć w finałach olimpijskich biegów na 100 metrów. Warto uświadomić sobie także to, że sprawiedliwość Boża odnosi się w pierwszym miejscu do samego Boga, gdyż On, jako absolutne Dobro – kieruje wszystko ku sobie i, uwzględniając wolną wolę stworzeń i czyni to przez Samego Siebie. Głównym celem stworzeń jest, w ujęciu katolickim, chwalenie Boga w tym życiu na ile jest to możliwe, a w pełni w niebiańskim życiu przyszłym. Dlatego też wszelkie zatrzymywanie się przy rozważaniu sprawiedliwości na płaszczyźnie ludzkiej lub na perspektywie własnych przeżyć jest spojrzeniem bardzo skróconym oraz uniemożliwiającym zrozumienie tego, czym sprawiedliwość Boża jest naprawdę. Celem jest zawsze Bóg, nie człowiek, a im bardziej w obiektywnym porządku Boga, wedle naszych możliwości uczestniczymy, tym bardziej będziemy szczęśliwi i tym głębiej poznamy prawdziwą sprawiedliwość.

            Bóg jest zatem nieskończenie sprawiedliwy, gdyż jest nieskończenie doskonały (omni perfectioni infinitus DH 3001). Jednak nie wszystkie wyżej wymienione odmiany sprawiedliwości odnoszą się bezpośrednio do Boga, a jedynie iustitia legalis, iustitia distributiva, a w tym iustitia remunerativa i vindicativa.

 

[15] Thomas Aquinatus, Summ. Theol.. 2.2. q. 58, a.1

[16] Diekamp-Jüssen, 209-210.

[17] Hoffmann, dz.cyt., 247.

error: Content is protected !!
pl_PLPolski
en_USEnglish pl_PLPolski
×
×

Koszyk

%d bloggers like this: