Tradycja i Wiara

Pozasakramentalne możliwości odpuszczenia grzechów lekkich (3 z 12)

Posłuchaj
Oceń post

W dalszym ciągu Sumy św. Tomasza (3a q. 87, a.1) na temat pozasakramentalnego odpuszczenia grzechów lekkich czytamy:

Artykuł 1

CZY GRZECH POWSZEDNI MOŻE BYĆ ODPUSZCZONY BEZ POKUTY? (1)

Sed contra: Jednakże, nie wystarcza [do odpuszczenia grzechów powszednich] jedynie habitualna odraza (habitualis displicentia) do grzechu, jaką wnoszą miłość (charitas) lub cnota pokutna (virtus poenitentiae); gdyby bowiem tak było, stan miłości nie dałby się pogodzić z grzechem powszednim, co jest oczywistym błędem. Wynika stąd, że potrzebne jest co najmniej pewne obrzydzenie wirtualne (virtualis displicentia), gdy np. ktoś z takim nastawieniem zwraca się sercem do Boga i rzeczy Bożych, że cokolwiek by mu się zdarzyło, co by go od tego w tym zdążeniu do Boga opóźniał. Oj to by mu się nie podobało i bolałby, że się tego dopuścił, nawet gdyby o tym aktualnie nie myślał. Tego rodzaju nieupodobanie nie wystarcza jednak do odpuszczenia grzechów śmiertelnych, chyba tych, które się zapomniało pomimo starannego rachunku sumienia.

Komentarz: Ponieważ powyższy fragment dotyczy intencji podmiotu, toteż przedstawimy tutaj pokrótce pomiędzy różne rodzaje intencji wraz z ich terminologią scholastyczną. I tak rozróżniamy intencję:

a. Aktualną (actualis),

b. Wirtualną (virtualis)

c. Habitualną (habitualis)

d. Przypuszczalną (interpretativa)[1]

Ad a.

Intencja aktualna (actualis) – „to zamiar wykonania jakiegoś czynu, który trwa w świadomości podmiotu podczas jego wykonywania”.[2] Zatem mam zamiar krojenia ogórka podczas krojenia ogórka i ogórek kroję.

Ad b.

Intencja wirtualna (virtualis) – „to świadomy zamiar wykonania danego czynu wpływający na jego powstanie, przy którym podmiot trwa, chociaż nie jest obecny w jego świadomości podczas wykonywania tego czynu”.[3] Termin wirtualny pochodzi od łacińskiego virtus – „moc” zatem to mocą (virtute) powziętego zamiaru intencja w momencie jej realizacji trwa. Np. postanawiam rano ugotować obiad i po kilku godzinach jadę na zakupy. Chociaż podczas samych zakupów nie myślę o ugotowaniu obiadu, to intencja ugotowania go towarzyszy mi podczas zakupów, które ku temu służą wirtualnie, a podczas samego gotowania towarzyszyć mi będzie aktualnie.

Ad c.

Intencja habitualna (habitualis) – „to dawniej powzięty zamiar danego czynu, który nie został odwołany, ale nie ma wpływu na jego powstanie”.[4] I tak kiedyś postanowiłem sobie, że upiekę całego faszerowanego indyka, decyzji tej nie odwołałem, ale o niej zapomniałem. Do upieczenia indyka nie doszło, ale ta intencja habitualna może kiedyś doprowadzić do faktycznego upieczenia indyka, gdyż może odżyć przy zetknięciu się z indykiem w sklepie oraz oczekiwaniu ilości gości zdatnej do konsumpcji całego faszerowanego indyka.

Ad d.

Intencja przypuszczalna (interpretativa) – „to zamiar dokonania danego czynu, który mógł nigdy nie zaistnieć, lecz suponuje się go u danego podmiotu na podstawie zaistniałych okoliczności”.[5] I tak ktoś widząc mnie w niedzielę lub w święta ubranego odświętnie i wyruszającego po południu do miasta zakładać może, że idę na Mszę polską, co nie musi mieć miejsca, bo mogę iść na koncert, bo na Mszy byłem już rano.

Określenie powyższych terminów pozwoli nam zrozumieć wywody Akwinaty.

Czym jest odraza habitualna (habitualis displicentia) do grzechu?

Jest to ogólne nastawienie człowieka, żeby nie grzeszyć kiedyś raz powzięte np. podczas pierwszej spowiedzi i nie odwołane. Jeśli ktoś ma np. habitualną odrazę do nieporządku, nie oznacza to jeszcze, że zawsze będzie miał posprzątane, chociaż uważa on porządek za coś lepszego niż nieporządek. Polski tłumacz Teologii moralnej kardynała Gousseta tłumaczy „habitualny” jako „zadawniony”, co jest dobrym rozwiązaniem. Zatem ogólna i habitualna odraza do grzechu, ogólna miłość (charitas) do Boga wypływająca ze stanu łaski oraz ogólna cnota pokuty (virtus poenitentiae), o których pisze św. Tomasz, nie są dla odpuszczenia grzechów powszednich wystarczające, bo tkwią one w człowieku gdzieś głęboko i nie mają większego wpływu na jego czyny. I można by rzecz, że „Jeśli ktoś ogólnie – habitualnie – kocha Boga, to ogólnie – habitualnie – nie grzeszy” i dokładnie taki, fałszywy wniosek wyciągnął Luter, a po nim kwietyści.

Do odpuszczenia grzechów lekkich bowiem konieczne jest obrzydzenie wirtualne (virtualis displicentia). Zatem kiedyś powzięte i w skutkach podczas konkretnych czynów trwające.[6] Jeśli bowiem, jak podaje Akwinata, do Boga zdąża to przynajmniej wirtualnie, jeśli nie aktualnie, odrzuca wszystko, co go od Boga odwodzi i żałuje zawsze, ilekroć z drogi ku Bogu zboczył.

Ad 1. Człowiek będący w stanie łaski może uniknąć wszystkich grzechów śmiertelnych i każdego z nich z osobna. Może również uniknąć każdego poszczególnego grzechu powszedniego, lecz nie wszystkich, jak to wynika z Drugiej Części [Summy teol.] (2 2. q. 54, ad 3.). W konsekwencji widzimy, że pokuta za grzechy śmiertelne wymaga, by człowiek miał silne postanowienie unikania wszystkich grzechów śmiertelnych w ogólności, oraz każdego grzechu poszczególnego, podczas gdy przy pokucie za grzechy powszednie konieczne jest postanowienie unikania poszczególnych grzechów, lecz nie wszystkich, gdyż nasza ułomność w tym życiu nie pozwala na to. Powinien jednak mieć postanowienie starania się o zmniejszenie grzechów powszednich, gdyż inaczej byłby w niebezpieczeństwie upadku, nie chcąc postępować albo usuwać z drogi postępu duchowego przeszkód, jakimi są grzechy powszednie.

Komentarz: I tutaj Akwinata bardzo precyzyjnie ukazuje na czym polega intencja unikania (a) grzechów śmiertelnych i (b) grzechów powszednich. Przy (a) musi być to intencja aktualna, przy (b) wystarczy wirtualna. Dlaczego? Ponieważ paradoksalnie trudniej jest grzech ciężki popełnić i łatwiej go określić. Aby popełnić grzech ciężki np. nierządu trzeba mieć dosyć stałą intencję aktualną popełnienia go: (a) w ogóle sobie to postanowić, (b) zacząć szukać partnerki do grzechu w świecie realnym lub wirtualnym, (c) spotkać się z nią, (d) namówić do grzechu etc. I dlatego dużo łatwiej jest unikać konkretnych grzechów ciężkich, jak i wszystkich w ogólności, bo jak człowiek się raz zdecydował żyć z Bogiem, to pewnych sytuacji po prostu unika. I stąd w przypadku grzechów śmiertelnych silne postanowienie poprawy jest wykonalne. Natomiast w przypadku grzechów lekkich jest to dużo trudniejsze, bo ktoś ma nawyk ironizowania, to chociaż postanowił sobie nie kpić w ten sposób z ludzi to czyni to mimo wszystko czasem mimowolnie. Jeśli jednak ktoś nie będzie walczył z tym grzechem lekkim, wówczas przejdzie on w grzech ciężki i ktoś taki po latach będzie nie tylko ironiczny, ale zgryźliwym cynikiem krzywdzącym świadomie.

Ad 2. Męczeństwo poniesione dla Chrystusa, posiada, jakeśmy to wyżej powiedzieli (q. 66. a. 11) skuteczność chrztu. Oczyszcza ono z wszelkiej winy ciężkiej lub powszedniej, chyba że wola grzesznika lgnie aktualnie do grzechu.[7]

Ad 3. Gorącość miłości (fervor charitatis) zawiera w sobie wirtualnie nieupodobanie do grzechów powszednich – jak wyżej powiedziano.

[wpedon id=”24285″ align=”left”]


[1] Jakubiak, T., Intencja przyjęcia sakramentu namaszczenia chorych według obecnie obowiązującego prawa Kościoła łacińskiego, Warszawskie Studia Teologiczne XXVI/2/2014, 145-159, tu: 146.

[2] Jakubiak, Intencja, 146; por. Ślipko, T., Zarys etyki ogólnej, Kraków 1982, 56; Olejnik S., Teologia moralna fundamentalna, Włocławek 1998, 179.

[3] Jakubiak, Intencja, 146; por. Ślipko, Zarys, 56-57; Olejnik, Teologia, 179.

[4] Jakubiak, Intencja, 146; por. Ślipko, Zarys, 57; Olejnik, Teologia, 179.

[5] Jakubiak, Intencja, 146.

[6] Por. Diekamp-Jüssen, Katholische Dogmatik, Wil 2012, 846-849.

[7] W komentarzu polskiego tłumacza tego fragmentu Summy czytamy: „Q. 87, a. 1, ad 2. (2) Odpuszczenie grzechów u ludzi mających używanie rozumu jest możliwe tylko przez akt pokuty wewnętrznej, mającej u podstaw akt miłości Boga To prawo ma zastosowanie nie tylko w sakramencie pokuty, ale również i w sakramencie chrztu, jako też przy chrzcie pragnienia oraz przy chrzcie krwi. Chrzest pragnienia, to akt skruchy, płynącej z doskonałej miłości; przy chrzcie z wody, aby otrzymać odpuszczenie grzechów (zawsze mówimy o dorosłych, mających grzechy osobiste), trzeba przynieść nastawienie skruchy niedoskonałej: na mocy sakramentu otrzymuje się łaskę, dzięki której można wykonać akt skruchy doskonałej. Przy chrzcie krwi także trzeba mieć podobne nastawienie, a sam fakt poniesienia śmierci dla Chrystusa sprowadza łaskę, przy której pomocy nieochrzczony męczennik zdobywa się na akt skruchy doskonałej. A więc skrucha, czyli pokuta wewnętrzna jest jedynym sposobem zgładzenia grzechów dla ludzi dorosłych.”

Translate

Reklama

Ostatnie wpisy

Komentarze

Najnowsze komentarze

Popularne

Demony kpią z Trójcy Świętej, bo się jej boją lub znowu o liturgii
Ofiara Kalwarii czy „Braterska uczta” lub kiedy Msza jest ważna?
Ponowne święcenia kapłańskie ks. Jacka Bałemby SDB. Kapłaństwo jako takie (1 z 4)
Bractwo św. Piusa X: nadużycia seksualne w Afryce, ks. Stehlin doprowadzał chłopców
„Dzieje grzechu” lub o tym, że Bractwo św. Piusa X nie jest ratunkiem Kościoła (18 z 22).
Objawienia prywatne o. Rodrigue lub ponownie o tym, czy Ann Barnhardt jest opętana?

Archiwa

Hierarchicznie
Chronologicznie

Podziel się

Reklama

Nasze Produkty

Datki

Darowizna przez Paypal

Chcesz pomóc przez Paypal? Wybierz dowolną kwotę. Dobroczyńców zapewniamy o modlitwie. Bóg zapłać!

20,00 PLN

Możliwość komentowania dla zalogowanych użytkowników.

Miesięczna

Indywidualna

29,90 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Roczna

Indywidualna

299 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subkskrybuj

Rodzinna miesięczna

Do 6 osób

49,90 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Rodzinna roczna

Do 6 osób

499 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Przelewem

Przelewem za 3 Miesiące

Indywidualna

90,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 6 Miesiący

Indywidualna

180,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 12 Miesięcy

Indywidualna

330,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

You cannot copy content of this page

pl_PLPolski
Tradycja i Wiara