Tradycja i Wiara

Munus, ministerium lub raz jeszcze o rezygnacji Benedykta. Ratzinger o papiestwie (iv) Ratzinger o papiestwie (13 z 14)

Posłuchaj
Oceń post

In diesem Zusammenhang rückte damals ein zuvor weithin vergessener Traktat von E. Peterson über “Monotheismus als politisches Problem” neu in Bewußtsein, in dem Peterson zu zeigen versucht hatte, daß der Arianismus deshalb politische, von den Kaisern begünstigte Theologie war, weil er zur politischem Monarchie die göttliche Entsprechung gewährleistete, während das Obsiegen des trinitarischen Glaubens die politische Theologie zersprengte und Theologie als Rechtfertigung von politischer Monarchie aufhob.

W tym kontekście w świadomości [teologów] pojawił się wtedy [podczas Soboru] uprzednio zapomniany traktat E. Petersona pt. „Monoteizm jako problem polityczny”, w którym Peterson próbował ukazać, iż arianizm był, dlatego teologią faworyzowaną przez cesarzy, ponieważ zapewniał on boski odpowiednik politycznej monarchii, podczas gdy zwycięstwo trynitarnej wiary rozerwało teologię polityczną i zniosło usprawiedliwienia monarchii politycznej.

Erik Peterson Grandjean (1890-1960), na którego powołuje się Ratzinger, był konwertytą, świeckim teologiem, który w roku 1947 został profesorem nadzwyczajnym patrystyki w Rzymie. Piszący te słowa nie zna publikacji Petersona, ale zna historię Kościoła na tyle, by a priori przedstawioną powyżej tezę zakwestionować. Skoro od Konstantyna nastąpił coraz większy podział Cesarstwa na Zachodnie i Wschodnie, sformalizowany w 395 roku przez Teodozjusza, gdyż trudno było skutecznie zarządzać tak olbrzymim obszarem, to ulubioną teologią cesarzy nie powinien był zostać monarchiczny arianizm, zakładający przecież jednego władcę, ale jakaś forma dualizmu, skoro władców było przeważnie dwóch, której w odróżnieniu od gnozy w chrześcijaństwie nigdy nie było. Rzeczywiście arianizm był bardziej problemem Wschodu, bo tam powstał, a biskupi ariańscy łatwiej byli w stanie zabiegać o względy władzy, skoro stracili względy papieża. Ale głównym argumentem przeciwko tezie Petersona jest odległość czasowa pomiędzy wiarą trynitarną a demokracją. Monarchia była przecież w Rzymie i przed wprowadzeniem chrześcijaństwa, jak i po, a ostatni triumwirat, to jest rządy trzech odpowiadający wierze trynitarnej, miał miejsce od 43 a 32 p.n.e. z udziałem Oktawiana, Marka Antoniusza i Lepidusa. Jeśli rację miałby Peterson i powołujący się nań teologowie Soboru Watykańskiego II, to dlaczego „zwycięstwo wiary trynitarnej”, które datować trzeba na rok 381, kiedy to Pierwszy Sobór Konstantynopolitański przyjął credo nicejsko-konstantynopolitańskie, potrzebowało aż tyle stuleci, powiedzmy od 381 do 1789 lub połowy do 1945 roku, by „znieść usprawiedliwienie monarchii politycznej”? Ale najwidoczniej tak zdaniem Petersona jak i Ratzingera podłożem teologii jest sytuacja polityczna, która jedną to władzę usprawiedliwia, a drugiej nie. W tym ujęciu teologia byłaby jedynie zakrytym kultem władzy. Pogląd ten jest jakąś monstrualną apoteozą cezaropapizmu, o którym się nawet wychowanym przez KGB prawosławnym popom nie śniło. Kyrie eleison!

Peterson hatte seine Darlegung an dieser Stelle abgebrochen; jetzt wurde sie aufgenommen und hat zu einem neuen Entsprechungsdenken weitergeführt, dessen Grundansatz lautete: Dem Wir Gottes muß kirchliches Handeln im Modell des Wir entsprechen. Dieser allgemeine, vielfältig ausdeutbare Ansatz wurde vereinzelt bis zu der Aussage vorangetrieben, demgemäß folge die Ausübung des Primats durch einen einzigen Menschen, den Papst in Rom, eigentlich einem arianischen Modell.

Peterson przerwał swój wykład w tym miejsce; teraz został on podjęty i doprowadził do nowego myślenia odpowiednikami (Entsprechungsdenken), którego zasada brzmiała: My Boga musi odpowiadać kościelne działania w modelu My. To ogólne i otwarte na różną interpretację ujęcie zostało forsowane aż do wypowiedzi, wedle której, wykonywanie prymatu przez jednego, jedynego człowieka, papieża w Rzymie, tak naprawdę podąża za ariańskim modelem.

I znowu kilka objaśnień terminologicznych. Termin Entsprechungsdenken to myślenie odpowiednikami, ekwiwalentami lub zgodnością, ale nie analogią, gdyż ludzie ten typ myślenia uprawiający analogię z gruntu odrzucają. Piszący te słowa za mało wie na temat pojęcia Entsprechungsdenken, bo go nigdy nie używał, ale wydaje się, że związane jest ono za tzw. zasadą korelacji (Korrelationsprinzip) wprowadzoną do teologii katolickiej przez protestanckiego teologa Paula Tilicha. Zasada korelacji króluje na wydziałach katechetyki niemieckojęzycznych wydziałów teologicznych, co nic dobrego nie znaczy. Wydaje się, że chodzi w niej o to, by młodzież odkryła w swoim otoczeniu tzw. korelaty, np. paczkę papierosów, które by jej się z pomocą katechety religijnie zaczęły kojarzyły. Ale w omawianym tekście korelatowi My w Bogu, którego, jak wykazano nie ma, ma odpowiadać My działania kościelnego, to jest gremia, zebrania, „nasiadówy” i tracenie czasu. O ile nieoczytany we wczesnym Ratzingerze czytelnik mógłby myśleć, iż chodzi w tym wszystkim i terapię zajęciową dla duchowieństwa lub emerytów (Rada parafialna), to okazuje się, że My gremiów odpowiada po prostu My Boga. Ale dużo bardziej bulwersującą jest opinia, którą Ratzinger przytacza, choć może być ona jego własna, że prymat papieża jako jednostki jest arianizmem. Idąc tropem tej logiki prymat triumwiratu byłby tryteizmem, duumwiratu, jak obecnie, dualizmem, a kolektywu politeizmem.

Entsprechend der Dreipersönlichkeit Gottes müsse auch die Kirche durch ein Dreierkollegium geleitet werden, dessen drei Inhaber zusammen der Papst seien. Dabei fehlte es nicht an findigen Spekulationen, die (etwas unter Anlehnung an Solowjews Geschichte vom Antichrist) herausfanden, daß auf diese Weise ein römischer Katholik, ein Orthodoxer und ein Christ aus dem Bereich der reformatorischen Bekenntnisse zusammen die Papst-Troika bilden könnten.

Odpowiadając trójosobowości Boga Kościołowi musiałoby jakoby przewodniczyć kolegium trzech, którego trzech członków byłoby razem papieżem. Nie brakowała wymyślnych spekulacji, które (w oparciu o Historie o Antychryście, Sołowjowa) odkryły, iż w ten sposób rzymski katolik, prawosławny i chrześcijanin z obszaru wyznań reformowanych mogliby tworzyć razem trojkę papieską.

Ratzinger używa tutaj trybu gramatycznego zwanego indirekte Rede, który jasno ukazuje to, że autor podaje cudze myśli. Zatem trzech członków kolegium, w oryginale Inhaber „posiadacz, właściciel” miałoby stanowić jednego papieża spełniając ekumeniczne parytety. Jeśli jednak Ratziger tych poglądów nie podziałał, to dlaczego nie dał temu wyrazu? Dlaczego ich nie wyśmiał? Dlaczego nie przytoczył ich autorów? Najwyraźniej jednak zarówno sam Ratzinger jak i cytowani przez niego autorzy mylą Trójcę z troistością, bo Trójca jest jednym Bogiem, który nie może być z tego prostego powodu reprezentowany przez trzy osoby.

Damit schien, unmittelbar aus der Theo-logie, dem Gottesbegriff, die Schlußformel der Ökumene gefunden, die Quadratur des Kreises geleistet, durch die das Papsttum, Hauptärgernis der nicht-katholischen Christenheit, zum definitiven Vehikel für die Einheit aller Christen werden müßte.

Tym samym wydawało się, iż odnaleziono bezpośrednio w teo-logii, w pojęciu Boga końcową formułę ekumenizmu, dokonano kwadratury koła, przez co papiestwo, główne zgorszenie niekatolickiego chrześcijaństwa, musiało stać się określonym wehikułem jedności wszystkich chrześcijan.

W przypisie Ratzinger powołuje się na ustne wypowiedzi komentujące pracę niejakiego Mühlena[1], które nas tutaj nie interesują, chociaż stanowią jeden jedyny przypis tego naukowego artykułu. To bardzo dziwne, że Ratzinger znany ze swojej staranności nie daje żadnych przypisów na tak kontrowersyjne wypowiedzi. Może chciał kryć kolegów, a może przemyślenia pochodzą od niego samego i żadnych innych wypowiedzi nie było? Zapamiętali apologeci Ratzingera mogliby oświadczyć, że przyszły Benedykt XVI. cytuje li tylko innych, że to akademicka dyskusja, bez żadnego wpływu na życie, że może i mało katolicki punkt widzenia przedstawia, bo nie przedstawia żadnych kontrargumentów, ale taki już był uprzejmy, koleżeński i uczynny. A wezwany na dywanik do Kongregacji ds. Wiary lub do własnego biskupa mógłby rzec, że po prostu cytował, tylko zapomniał dać przypisu. Czy jednak ktoś, kto w roku 1978 miał czy referował takie poglądy mógł mieć w roku 2013 katolickie poglądy na nadprzyrodzoną protekcję papiestwa? Wydaje się to być wykluczone.


[1] *FOOTNOTE (*(Derlei war gelegentlich in mündlichen Äußerungen zu hören, die sich vergröbernd auf Ausführungen von H. Mühlen beziehen mochten, bes. in dessen Werk Entsakralisierung, Paderborn 1971, 228 ff.; 240 ff.; 376-396; 401-440.Obwohl Mühlens eigene Darlegungen beeindruckend und weiterführend sind, scheinen sie mir von der Gefahr eines neuen Entsprechungsdenkens nicht frei, das die ekklesiologische Anwendbarkeit der trinitarischen Aussage überdehnt.)

Translate

Reklama

Ostatnie wpisy

Komentarze

Popularne

Św. Alfons Liguori, Przewodnik spowiednika (50). Rachunki sumienia (ii) Księża - słuchanie spowiedzi
Nieoczekiwana diagnoza raka lub prośba o modlitwę
Bruno Devos, Byłem w Opus Dei, (8 z 13). Wypaczenie apostolstwa
Modlitwa przed jedzeniem - krótka
Ks. Edward Skotnicki: Neokatechumenat szansa czy zagrożenie dla Kościoła?
Św. Tomasz z Akwinu o złych duchach. (5 z 5). Czy pokonany diabeł przestaje innych napastować?

Archiwa

Hierarchicznie
Chronologicznie

Podziel się

Reklama

Nasze Produkty

Datki

Darowizna przez Paypal

Chcesz pomóc przez Paypal? Wybierz dowolną kwotę. Jeśli możesz, przejmij opłaty Paypal, to więcej do nas dotrze. Dobroczyńców zapewniamy o modlitwie. Bóg zapłać!

20,00 PLN

Możliwość komentowania dla zalogowanych użytkowników.

Miesięczna

Indywidualna

29,90 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Roczna

Indywidualna

299 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subkskrybuj

Rodzinna miesięczna

Do 6 osób

49,90 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Rodzinna roczna

Do 6 osób

499 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Przelewem

Przelewem za 3 Miesiące

Indywidualna

90,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 6 Miesiący

Indywidualna

180,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 12 Miesięcy

Indywidualna

330,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

You cannot copy content of this page

pl_PLPolski
%d bloggers like this: