Czyściec istnieje. (6) Czyściec w Tradycji Kościoła. Świadectwa patrystyczne (2).

Data

intercession

Dowody patrystyczne (2)

Cyprian z Kartaginy (zm. 258)

Św. Cyprian z Kartaginy żył i tworzył w czasach prześladowań chrześcijan. W czasach tych, także w kościele kartagińskim, wielu chrześcijan publicznie zaparło się wiary i złożyło ofiarę bożkom. Były zatem różne mniej lub bardziej ciężkie formy apostazji stąd i różne klasy pokutujących, o czym być może jeszcze napiszemy. Pokuta za grzech publiczny była publiczna w tym rozumieniu, że ludzie ci przez różny okres czasu, czasami przez kilka lat, czasami do końca życia, do kościoła to znaczy na Eucharystię i do modłów publicznych nie mieli dostępu, mogli np. klęczeć tylko w kruchcie, stać lub płakać albo czynić to poza obrębem kościoła. Kolejność pokuty była następująca:

  1. Ktoś zgrzeszył np. zaparł się wiary,
  2. Grzech ten publicznie wyznał,
  3. Pokuta publiczna została mu zadana.
  4. Po publicznym odpokutowaniu grzechu,
  5. Następowała rekoncyliacja czyli uroczyste przyjęcie na łono Kościoła, która składała się z przebaczeniem (venia) ze strony biskupa oraz z przywrócenia (restitutio) do Kościoła.[1]

Św. Cyprian porównuje pokutników, którzy dostąpili rekoncyliacji czyli doszli do punktu (e) z męczennikami, których męczeństwo gładzi, według wiary Kościoła wszystkie ich dotychczasowe i nieodpokutowane grzechy. Pokutnicy, jak pisze św. Cyprian, nawet po rekoncyliacji, muszą po śmierci uiścić jeszcze „należne zadośćuczynienie” (debitum satistafactionis), gdyż:

„Czym innym jest czekać na przebaczenie, czym innym wejść do chwały. Czym innym jest być wrzuconym do lochu nie mogąc wyjść z niego aż zwróci się ostatni grosz, czym innym od razu otrzymać zapłatę za wiarę i cnotę. Czym innym jest być za grzech męczonym długim bólem i długo oczyszczanym przez ogień, czym innym poprzez męczeństwo zgładzić wszystkie swoje grzechy. (Ep. 32 ad Anton, PL 1, col. 186)

Należy zauważyć, że pokutnicy zrobili na ziemi wszystko, co tylko mogli, bo grzechy wyznali i zań pokutowali. Jednak każdy grzech tak lekki i śmiertelny ma jeszcze skutki nadprzyrodzone czasowe i wieczne (o czym jeszcze napiszemy), które trzeba w czyśccu odpokutować, jeżeli nie odpokutowało się tego za życia, co także zakłada św. Cyprian. Nie rozstrzygamy tutaj kwestii czy poglądy św. Cypriana na wartość pokuty ziemskiej nie są zbyt rygorystyczne, bo skoro pokutowali, to może do skutku i odpokutowali. Ale faktem jest, że już na początku III wieku Kościół uznawał konieczność i możliwość oczyszczenia po śmierci, dla tych, którzy, jak pokutnicy po rekoncyliacji, umierali w stanie łaski i jako członkowie Kościoła.

Klemens Aleksandryjski (zm. 215)

Klemens Aleksandryjski pisząc o doskonałym chrześcijaninie stwierdza:

„Co więcej, lituje się na tymi, którzy po śmierci podlegają wychowaniu i dopiero przez karę zmuszeni są do wyznania grzechów.” (Str. VII 78,3)

Zatem wychowanie (paideia), w rozumieniu „kary”, możliwe jest po śmierci, a „wyznanie grzechów” jest przypuszczalnie uświadomieniem sobie grzechów w świetle prawdy Bożej, która w momencie śmierci, jawi się niczym nieprzyćmiona.

Orygenes (zm. 253)

Orygenes zakładał jako fakt oczyszczenie po śmierci, lecz pobłądził, podobnie jak jego uczniowie, przyjmując zamiast piekła jedynie rodzaj czyścca, z którego wszyscy po odbyciu stosownej kary zostaną uwolnieni i przejdą do nieba[2]. Kościół potępił orygenizm, o czym już pisaliśmy i zdogmatyzował istnienie piekła jako kary wiecznej.[3] Tymniemniej poglądy Orygenesa, nawet fałszywe, dowodzą przekonania o konieczności i możliwości oczyszczenia po śmierci, które jednak, jak stwierdza prawowierna nauka Kościoła, nie wszystkim będzie dane, gdyż niektórzy trafią bezpośrednio do wiecznego, a nie przejściowego piekła.

Św. Cyryl Jerozolimski (zm. 386)

Św. Cyryl Jerozolimski w swoich pouczeniach dla katechumenów naucza, iż zwyczajem Kościoła jest modlić się za zmarłych i składać za nich „ofiarę ołtarzy” czyli mszę świętą, gdyż przynosi to ich „duszom wielkie korzyści” (Katechezy mistagogiczne 5,9). Zauważmy, że piszący w czwartym wieku św. Cyryl powołuje się na starszy zwyczaj, o którym powołujący się na mistagogię neokatechumenat, z pewnością nie wspomina.

Św. Efrem Syryjski (zm. 373)

Św. Efrem, jedyny Ojciec Kościoła piszący po syryjsku, powołuje się w swoim Testamencie na przytoczony już fragment 2 Mach 12, 43, w którym mowa jest o tym, iż kapłani żydowscy złożyli ofiarę zadośćuczynienia za grzechy zmarłych, która miała pomóc duszom zmarłych w grzechach lekkich w Szeolu.[4] Św. Efrem stwierdza, iż dużo więcej od żydowskich kapłanów kapłani Chrystusa:

„zadośćuczynią poprzez świętą ofiarę i modlitwy ich ust grzechom zmarłych” (n. 738).

Św. Jan Chryzostom (zm. 407)

Św. Jan Chryzostom, Ojciec Kościoła, uważa za rzecz możliwą, że nasze modlitwy i ofiary mogą wybłagać zmarłym pełne zadośćuczynienie za grzechy. [5] Oczywiście tym, którzy nie są w piekle, dodać trzeba.

Eustracjusz z Konstantynopola (VI w.)

Eustracjszu, kapłan z Konstantynopola, napisał ok. 580 pismo na temat korzyści, jakie nasze modlitwy i ofiary przynoszą zmarłym. Świadczy to o tym, że Kościół Wschodni także znał naukę o czyśccu oraz o ofiarach za zmarłych, w rozumieniu mszy świętych ofiarowanych za zmarłych lub uczynków pobożnych w intencji zmarłych czemu teraz zaprzecza.

Św. Augustyn (zm. 430)

Szczególnie wiele miejsc na temat rzeczywistości czyścca znaleźć można w pismach św. Augustyna,[6] które są łatwe do zdobycia i dlatego zrezygnujemy w tym miejscu z przepisywania całych fragmentów. Warto jednak przypomnieć fragment Wyznań opisujacy śmierć św. Moniki (Ks. IX, 11-13), która mówi:

„To nieważne, gdzie złożycie moje ciało. Zupełnie się o to nie martwcie! Tylko o jedno was proszę, żebyście — gdziekolwiek będziecie — wspominali mnie przed ołtarzem Pańskim„.[7]

Zatem św. Monika prosząc o wspomnienie jej podczas Mszy Świętej zakłada, że po śmierci to wspomnienie jej coś przyniesie, a że była, deliktanie rzecz ujmując, kobietą stanowczego charakteru, jeśli dokładnie przeczytać Wyznania jej syna, to najwyraźniej wiedziała, o co prosić.

Reasumują świadectwa okresu patrystycznego stwierdzić można, że już od początków Kościoła tak w praktyce jak i w teorii wyznawano naukę o konieczności oczyszczenia dusz zmarłych po śmierci i to tych dusz, które zmarły w stanie łaski. Dlatego też utrzymywanie, że czyściec jest jakimś wymysłem średniowiecznym nieznanym w starożytności chrześcijańskim jest nieprawdą. Ponieważ wymienieni przez nas autorzy żyli w różnych czasach i reprezentowali naukę powszechną występującą w różnych kościołach lokalnych, to w przypadku przytoczynych świadectw mamy do czynienia z tzw. consensus patrum czyli ze „zgodnością ojców”, która stanowi zgodne zapatrywania i świadectwa teologiczne Ojców i teologów Kościoła na dany temat. Czyściec lub możliwość oczyszczenia czyli karania po śmierci nie jest więc jakąś prywatną opinią (opinio theologica) któregoś z teologów, ale starożytną i oficjalną nauką Kościoła.

[1] [I. Von der Urgemeinde zur frühchristlichen Großkirche (Karl Baus): Erster Abschnitt: Die innere Festigung der Kirche im dritten Jahrhundert. Handbuch der Kirchengeschichte, S. 1072 (vgl. HKG Bd. 1, S. 371) (c) Verlag Herder http://www.digitale-bibliothek.de/band35.htm ]

[2] Orygenes, De princ. II, 10, 4; C. Gels. IV 12 sq.; V, 14 sq. et al.

[3] https://wobronietradycjiiwiary.com/category/teologia/milosierdzie-boze/

[4] Efrem Syryjski, Testamentum, ed. Assmani Opp. Graeca II 239.

[5] Św. Jan Chryzostom, In 1 Cor. Hom 41, 4.5; In Phil. Hom. 3,4.

[6] Św. Augusty, Wyznania IX, 11-13; O Państwie Bożym XXI, 13; 26,2; 27,5; Ench. 69. 109-112.

[7] Większy fragment przeczytać można tu: http://www.deon.pl/religia/kosciol-i-swiat/z-zycia-kosciola/art,16341,sw-monika-i-sw-augustyn-ostatnia-rozmowa.html

Nasze subskrypcje

Miesięczna

Indywidualna

29,90 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subskrybuj

Roczna

Indywidualna

299 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subkskrybuj

Rodzinna miesięczna

Do 6 osób

49,90 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subskrybuj

Rodzinna roczna

Do 6 osób

499 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subskrybuj

Przelewem za 3 Miesiące

Indywidualna

90,00 zł

Ustaje automatycznie, przełączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 6 Miesiący

Indywidualna

180,00 zł

Ustaje automatycznie, przełączenie przez administratora
Subskrybuj

Więcej
wpisów

error: Content is protected !!
pl_PLPolski
×
×

Koszyk

%d bloggers like this: