Tradycja i Wiara

Carol Byrne, „Msza dialogowana” (7 z 94): Pius XI kontra św. Pius X o aktywnym uczestnictwie

Pius XI wbrew życzeniom swojego poprzednika Piusa X spełnił życzenie Ruchu Liturgicznego i zezwolił na śpiew wiernych podczas świętych obrzędów. Niestety ze szkodą dla śpiewu i dla katolicyzmu.
Posłuchaj
Oceń post

Piszący te słowa latami winił siebie za to, że raziły go chóry mieszane, śpiew ludowy określał jako „wycie”, tęsknił za gregorianką w męskim-zakonnym wykonaniu i okazuje się, że wszystko to, co uważał za przesadny estetyzm było uwarunkowane liturgicznie, bo taka kiedyś katolicka liturgia była. Lud podczas Mszy śpiewać nie miał, a chorał gregoriański wykonywać miał zespół „lewitów” odznaczający się przygotowaniem wokalnym i czystością obyczajów, gdyż śpiew jest częścią liturgii i przez tych, którzy mają przynajmniej święcenia niższe winien być wykonywany. Tak życzył sobie Pius X, ale już od Piusa XI zaczęła się równia pochyła „śpiewu ludowego”, co zaowocowało animatorkami przy mikrofonie na Mszach Novus Ordo. Straszne.

Próbując uzasadnić swoje preferencje dla śpiewu zgromadzenia i ustnych odpowiedzi w liturgii, przeciwnicy cichej modlitwy niezmiennie wspominają włoską wersję motu proprio Tra le Sollecitudine o muzyce sakralnej papieża Piusa X z 1903 r., która zawierała zwrot „aktywne/czynne uczestnictwo”. Jak widzieliśmy wcześniej, wyrażenie to stwarza dwie główne przeszkody na drodze do przyjęcia go w jego dosłownym znaczeniu.

Po pierwsze, w jedynej autorytatywnej wersji dokumentu, czyli w wersji łacińskiej, nie ma odpowiednika tego wyrażenia. W oryginale nie ma żadnego odniesienia do słowa „aktywny”. Po drugie, nie ma żadnego odniesienia do odpowiedzi ustnej świeckich, czy to mówionej, czy śpiewanej.

Skąd się wzięło wyrażenie „czynne uczestnictwo”?

Jeśli przeanalizujemy główne dokumenty dotyczące liturgii wydane przez Piusa X przed jego pontyfikatem, to narzuca się nam fakt, iż „aktywne uczestnictwo” nigdy nie było częścią jego [Giuseppe Sarto, przyszłego Piusa X] słownictwa.

Przy ołtarzu występuje chór złożony z młodych mężczyzn i kobiet – konsekwencja aktywnego uczestnictwa

Za pomocą następującyh tekstów możemy pokazać ciągłość i niezwykłą konsekwencję jego myśli o liturgii:

  • W 1888 r., będąc biskupem Mantui, zwołał Synod, na którym wydano różne dekrety dotyczące duszpasterskich zagadnień, w tym też odnośnie liturgii. Dekrety o muzyce sakralnej dotyczyły chorału gregoriańskiego, używania instrumentów muzycznych, wyboru muzyki organowej, kształcenia seminarzystów i wykluczania kobiet z chórów kościelnych. Temat „aktywnego uczestnictwa” był całkowicie nieobecny.
  • W 1893 r., jako kardynał patriarcha Wenecji, wysłał szczegółowy raport zwany Votum do Świętej Kongregacji Obrzędów po tym, jak papież Leon XIII zorganizował konferencję na temat chorału gregoriańskiego i wydał papieski kwestionariusz.
    W swoim Votum, które przeczytać można tutaj,[1] przedstawił oficjalne nauczanie Kościoła na temat muzyki sakralnej. Zasadniczo było to zgodne z zasadami wcześniejszego dokumentu papieża Leona XIII, Ordinatio quoad sacram musicam, o muzyce sakralnej wydanego w 1884 r.[2] Znaczące jest, że Votum zostało sporządzone przez ks. Angelo De Santi, który później przygotował treść motu proprio Piusa X o muzyce sakralnej. Zapisy jasno pokazują, że w swoich dokumentach [Sarto] ani jako papież, ani jako kardynał nie wspominał o „czynnym uczestnictwie”.
  • W 1895 roku [Sarto] wydał List Pasterski o muzyce sakralnej. Jest on praktycznie powtórzeniem wcześniejszego pisma na ten temat, ponieważ powtarza on wszystkie punkty przedstawione na Synodzie w 1888 r. oraz w Votum z 1893 r. Ponownie nie ma tam żadnej wzmianki o „aktywnym uczestnictwie”.

W 1903 r. [papież Pius X] wydał swoje motu proprio, którego łaciński tekst był praktycznie identyczny z wyżej wymienionymi dekretami i podobnie jak one nie wspomniał o „czynnym uczestnictwie”. Nic w tym dziwnego, ponieważ papież Pius X postępował zgodnie z zaleceniami Soboru Trydenckiego[3], który również o „aktywnym uczestnictwie” nie wspomniał. Dopiero w wersji włoskiej wyrażenie to [tj. „aktywne uczestnictwo”] spowodowało nagłe i nieoczekiwane zerwanie [z dotychczasową Tradycją].

Warto również pamiętać, że w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1917 r., sporządzonym za czasów Piusa X, nie było żadnej wzmianki o „aktywnym uczestnictwie”.

Postępowe ustawodawstwo Piusa XI

Wraz z publikacją Konstytucji Apostolskiej Divini Cultus (1928), nie ma wątpliwości o tym, iż Ruch Liturgiczny zaczął gwałtownie obsuwać się w kierunku Soboru Watykańskiego II.  [W wyżej wspomnianej Konstytucji Apostolskiej] papież Pius XI szczególnie zalecił „czynne uczestnictwo” wiernych w liturgii: 

„Aby wierni mogli bardziej aktywnie uczestniczyć w kulcie Bożym, niech śpiewają chorał gregoriański, który do użytku ludu winien być przywrócony, w tych częściach, które się do ludu odnoszą”.[i]

Pius XI, pod wpływem modernistów, inicjuje uczestnictwo świeckich

Oznacza to wyraźne zerwanie ze stanowiskiem jego poprzednika. Św. Pius X nigdy nie przydzielił kongregacji wiernych roli śpiewania chorału gregoriańskiego ani nawet nie zasugerował, że „udział w nim należy do nich”. Wręcz przeciwnie, św. Pius X powiedział coś przeciwnego. Wskazał, że członkowie kongregacji nie są objęci tą formą uczestnictwa, gdy powiedział, że oprócz tego, co śpiewają celebrans i ministranci przy ołtarzu, cała reszta śpiewu liturgicznego należy do chóru.[4]

Jak ktokolwiek, kto przeczytał ten dokument, mógłby z czystym sumieniem zinterpretować go jako pragnienie ze strony Papieża śpiewu zbiorowego. Ujęcie to [tj. za śpiewem zbiorowym] wymaga zdecydowanie kilku wyjaśnień.

Kolejną rażącą anomalią w Divini Cultus jest następujące stwierdzenie:

„Najważniejsze jest, aby wierni, którzy uczestniczą w świętych obrzędach lub pobożne sodalicje uczestniczące z duchowieństwem w procesji… śpiewali na przemian z duchowieństwem lub chórem… czy to w języku liturgii, czy w języku narodowym.”[ii]

W tym fragmencie, w którym kongregacja wiernych rzeczywiście ma śpiewać odpowiedzi, panuje pomieszanie czynności liturgicznych i pozaliturgicznych. Pojęcie świętych obrzędów [caeremoniae sacrae] może odnosić się zarówno do ceremonii na zewnątrz, jak i wewnątrz kościoła, dlatego też świeccy są pośrednio zapraszani przez Piusa XI do śpiewania w kościele podczas świętych obrzędów.

Jednak św. Pius X dokonał zasadniczego rozróżnienia między obrzędami, które odbywają się wewnątrz kościoła i wydarzeniami religijnymi, które odbywają się poza kościołem, takie jak procesje, pielgrzymki itp. W pierwszym przypadku śpiew jest funkcją ściśle liturgiczną zarezerwowaną dla duchowieństwa i chóru; w tym ostatnim wszyscy wierni mogli śpiewać hymny w dowolnym języku.[5] 

Lobbing za kulisami

To, co nie zawsze jest dostrzegane w Divini Cultus, to fakt, że przed jego publikacją w Watykanie prowadzono intensywną operację lobbingową, której celem było „aktywne uczestnictwo” w liturgii.

Kard. Mercier, żarliwe wsparcie nowego ruchu liturgicznego

Pius XI. przyznał, że znajdował się pod wpływem lobbystów: „W ten sposób przychylamy się do próśb, które… kierowane są do Nas” przez „licznych biskupów” i różne „kongresy muzyczne”.

To pokazuje, że progresywistyczne lisy już węszyły po watykańskim kurniku, czekając, aż ktoś podniesie zasuwkę. Nie podano nazwisk biskupów, ale oficjalnie opublikowane dokumenty dają nam wgląd w nazwiska niektórych z nich, w tym protektora Beauduina, kard. Mercier de Malines.[6] 

 Jako zagorzały zwolennik Ruchu Liturgicznego Beauduina, kard. Mercier, według swojego biografa, „dołożył wszelkich starań, aby wprowadzić praktykę śpiewu zbiorowego do swojej diecezji” na długo przed opublikowaniem Divini Cultus.[7] 

Tak więc, jeśli chodzi o „aktywne uczestnictwo”, to nie do końca przemawiał za nim Kościół, ale garstka entuzjastów kierująca się własną agendą, domagających się zmian w polityce [liturgicznej], która zyskała ucho Papieża.

Źródło


[1] Tekst jest reprodukowany w Pierre Combe, The Restoration of Gregorian Chant, Catholic University of America Press, 2008, dodatek III, str. 421.

[2] Święta Kongregacja Rytów,Ordinatio quoad sacram musicam, ASS, 1884, vol. 17, pp. 340-349.

[3] Pius X, 1903 Motu proprio, nr 25: „Niech wspomniany wyżej tradycyjny chorał gregoriański będzie kultywowany przez wszystkich z pilnością i miłością, zgodnie z zaleceniami Soboru Trydenckiego”.

[4] Pius X, Motu proprio, 1903, nr 12: Praeter melodias celebrantis ad altare et ministrorum, quae cantu gregoriano semper cani debent sine organi sequentia, quae cantus liturgici extant sunt Chori Levitarum. (Oprócz melodii śpiewanych przez celebransa przy ołtarzu i jego ministrantów, które zawsze winny być śpiewana chorałem gregoriańskim i bez akompaniamentu organów, reszta śpiewu liturgicznego należy do chóru lewitów).

[5] Pius X, Motu proprio, 1903, nr 21: „W procesjach poza kościołem Ordynariusz może zezwolić orkiestrze … na towarzyszenie jakiejś duchowej pieśni śpiewanej po łacinie lub w języku narodowym przez śpiewaków i pobożne stowarzyszenia, które biorą udział w procesji”. Ponadto świeckim wolno było śpiewać hymny [tj. pieśni kościelne] w dowolnym języku w kościele podczas paraliturgicznych ceremonii, takich jak nowenny, spotkanie sodalicji, drogi krzyżowe itp.

[6] Święta Kongregacja Obrzędów odpowiedziała prywatnymi listami do biskupów Mantui (18 lutego 1921); Pesaro, Włochy (25 lutego 1921); Malines (27 kwietnia 1921); nieznanego biskupa (4 sierpnia 1922); i Genui (30 listopada 1935), aby powiedzieć, że odpowiedzi świeckich w liturgii są uważane za „niepotrzebne”, że należy szanować zwyczaj cichego uczestnictwa i że kwestia ta należy do miejscowych biskupów. (Zob. T.L. Bouscaren, The Canon Law Digest, tom II, 1933-1942, Bruce, 1943, strony 198-200).

[7] A. Laveille, A Life of Cardinal Mercier, tłum. Arthur Livingstone, The Century Co., New York, 1928, p. 141.


[i] Ten fragment Divini cultus IX, brzmi w wersji łacińskiej, na stronie Watykanu następująco: „Quo autem actuosius fideles divinum cultum participent, cantus gregorianus, in iis quae ad populum spectant, in usum populi restituatur.” Natomiast w wersji polskiej, na opoka.org.pl tak: „Im czynniej (?) wierni w nabożeństwie uczestniczą, należy śpiew gregoriański w tych częściach, które się do ludu odnoszą, do użytku ludu przywrócić.”

[ii] Cały ten fragment Divini cultus IX, w wersji łacińskiej: „ Ac revera pernecesse est ut fideles, non tamquam extranei vel muti spectatores, sed penitus liturgiae pulchritudine affecti, sic caerimoniis sacris intersint — tum etiam cum pompae seu processiones, quas vocant, instructo cleri ac sodalitatum agmine, aguntur — ut vocem suam sacerdotis vel scholae vocibus, ad praescriptas normas, alternent; quod si auspicato contingat, iam non illud eveniet ut populus aut nequaquam, aut levi quodam demissoque murmure communibus precibus, liturgica vulgarive lingua propositis, vix respondeat.” W wersji polskiej natomiast: „A naprawdę potrzeba nader wielka, aby wierni, nie jako obcy, i nim widzowie, lecz przejęci na wskroś pięknością liturgii, taki brali udział w świętych obrzędach – również i w uroczystych pochodach albo tak zwanych procesjach z ugrupowaniem kleru i stowarzyszeń – żeby na przemian wedle ustalonych przepisów głos swój po głosach kapłanów albo szkoły podnosili. Jeśli się to pomyślnie rozwinie, nie zajdzie ta anomalia, żeby lud albo wcale, albo słabym jakimś i przyciszonym pomrukiem zaledwie odpowiadał podczas wspólnych modłów odławianych w języku liturgicznym albo ojczystym.”

Translate

Reklama

Ostatnie wpisy

Komentarze

Popularne

Św. Alfons Liguori, Przewodnik spowiednika (50). Rachunki sumienia (ii) Księża - słuchanie spowiedzi
Nieoczekiwana diagnoza raka lub prośba o modlitwę
Bruno Devos, Byłem w Opus Dei, (8 z 13). Wypaczenie apostolstwa
Modlitwa przed jedzeniem - krótka
Ks. Edward Skotnicki: Neokatechumenat szansa czy zagrożenie dla Kościoła?
Św. Tomasz z Akwinu o złych duchach. (5 z 5). Czy pokonany diabeł przestaje innych napastować?

Archiwa

Hierarchicznie
Chronologicznie

Podziel się

Reklama

Nasze Produkty

Datki

Darowizna przez Paypal

Chcesz pomóc przez Paypal? Wybierz dowolną kwotę. Jeśli możesz, przejmij opłaty Paypal, to więcej do nas dotrze. Dobroczyńców zapewniamy o modlitwie. Bóg zapłać!

20,00 PLN

Możliwość komentowania dla zalogowanych użytkowników.

Miesięczna

Indywidualna

29,90 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Roczna

Indywidualna

299 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subkskrybuj

Rodzinna miesięczna

Do 6 osób

49,90 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Rodzinna roczna

Do 6 osób

499 zł

3 dniowy okres próbny gratis
Subskrybuj

Przelewem

Przelewem za 3 Miesiące

Indywidualna

90,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 6 Miesiący

Indywidualna

180,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 12 Miesięcy

Indywidualna

330,00 zł

Ustaje automatycznie, przyłączenie przez administratora
Subskrybuj

You cannot copy content of this page

pl_PLPolski
%d bloggers like this: