Konflikt lub napięcie możesz rozwiązać na dwa sposoby: poprzez dialog lub uciszenie jednej z dwóch stron. Papież Benedykt wybrał to pierwsze (Summorum Pontificum), co doprowadziło do pokojowego współistnienia tradycyjnej Mszy z Novus Ordo. Papież Franciszek wybrał drugą opcję skutkującą zakończeniem pokojowego współistnienia (zakończono starą Mszę), ale nie wydaje się to być również końcem konfliktu. (Teraz nie sądzę, żeby w ogóle był konflikt; te dwie formy liturgii łacińskiej mogą dobrze współistnieć.)
Co tak naprawdę ma miejsce? Papież swoim motu proprio stawia Kościół przed wielkim dylematem. W końcu Msza łacińska (którą Franciszek chce położyć kres) pozostaje w organicznej ciągłości wieków. Benedykt był w tym względzie bardzo jasny: to, co kiedyś było święte, nie może nagle przestać być święte. To jest motyw przewodni jego Summorum Pontificum. Jego punktem wyjścia nie było zadowolenie bractwa Piusa X. ani zatrzymanie wiernych, którzy preferowali Starą Mszę w Kościele rzymskokatolickim, ale ochrona liturgicznego dziedzictwa Kościoła. Rzeczywiście, liturgia czerpie swoją legitymizację z ciągłości swojej tradycji. Ordo [Missae, to jest porządek Mszy Tradycyjnej Red.] łaciński może pochwalić się ponad osiemnastowieczną historią. Jest tak, jak powiedział papież Benedykt: „Obrzędu, który przez wieki był uważany za drogę do świętości, nie można nagle uznać za zagrożenie, zwłaszcza jeśli wyrażona w nim wiara jest nadal uważana za ważną”.
Novus Ordo ma historię ledwie pięćdziesięciu lat. Co więcej, został on pospiesznie przygotowana przez Bugniniego i wsp. Dokumenty Soboru Watykańskiego II (Sacrosanctum Concilium ) również w żaden sposób nie pokazują, że intencją było obalenie tradycyjnej Mszy.
Benedyktowi udało się poprzez Summorum Pontificum ocalić Nową Mszę pomimo braku ciągłości tradycji i tym samym ocalić oba mszały. Ale papież Franciszek teraz (Traditionis Custodes cofnął się do czasów sprzed Summorum Pontificum i położył kres pokojowemu współistnieniu obu ordo, pozostawiając tylko jedno ordo, które, biorąc pod uwagę jego radykalne zmiany, stanowi raczej zerwanie z tradycją liturgiczną niż ciągłość.
Pozostaje wielkie pytanie: dlaczego? W żaden sposób nie służy jedności, wręcz przeciwnie. Biskupi nie wiedzą, co robić. Stają teraz przed diabelskim dylematem: czy działam jako kustosz tradycji? Czy też jestem posłuszny Papieżowi, niszcząc w ten sposób tradycję? Ostatnie doniesienia wskazują, że biskupi są hojni [w udzielaniu dyspensy od Traditionis Custodes Red.], faktycznie z naruszeniem motu proprio, ale jest to dokument dyscyplinarny, a nie doktrynalny, który pozwala biskupom udzielać dyspensy, jeśli uznają to za sprzyjające dobru duchowemu (kan. 87).
Byłoby pożądane, gdyby przyszła korekta Traditionis Custodes , biorąc pod uwagę jej niejasności i sprzeczności. Tak jest już w pierwszym artykule motu proprio, w którym papież stwierdza, że istnieje tylko jedna forma („jedyny wyraz”) lex orandi rytu rzymskiego. Jest to dziwne, gdy weźmie się pod uwagę, że nie tak dawno temu sam papież Franciszek promował mszał „Divine Worship” (jako ustępstwo na rzecz anglikanów przyłączających się do Kościoła Rzymskokatolickiego), który jest zatem również częścią Rytu Rzymskiego. Czy to teraz również zostało w sposób dorozumiany zniesione? Ponadto w zeszłym roku Papież zatwierdził szereg nowych prefacji do Starej Mszy, potwierdzając tym samym, że Stara Msza należy do Rytu Rzymskiego.
Pozostaje ciekawym zjawiskiem: papież wypowiada wojnę niektórym ze swoich wiernych. W tym samym miesiącu, w którym papież Franciszek wychwala tęczową liturgię Jamesa Martina pod niebiosa, chce on pozbyć się Mszy, która od wieków była wyrazem wiary katolickiej. Być może nie lubi wielodzietnych rodzin („nie muszą się rozmnażać jak króliki”), może nie przepada za powołaniami kapłańskimi, nie przepada za pełnymi kościołami (co sprawia, że puste tęczowe kościoły wyglądają jeszcze bardziej pusto niż dotychczas.:)
+Rob Mutsaerts