Tylka, Traktat o Bogu: O przymiotach Bożych – (7 z 18)

 

I. Traktat

O Bogu

Rozdział III – O przymiotach Bożych

Dział 2. – O przymiotach Boga metafizycznych.


Artykuł VI.

O niezmierzoności i wszechobecności Boga.

Teza XIV. Bóg jest niezmierzony i wszędzie obecny.

Teza ta jest prawdą wiary i wynika z orzeczeń Soboru Laterańskiego IV (cap. Firmiter) i Soboru Watykańskiego (Const. Dei Filius)1, który powiada: „Święty, katolicki Kościół wierzy, że jest Bóg niezmierzony”.

Przeciwnikami tej tezy byli: Platonicy, Gnostycy, Walentynianie, Manichejczycy, Socynianie, Kalwin, Vorst, Steuchus Eugubinus.

Niezmierzoność” różni się od „nieskończoności” i „wszechobecności”. „Nieskończoność” bowiem odnosi się do doskonałości istoty Bożej samej w sobie; wyraz ten oznacza, że Bóg posiada wszelkie możliwe doskonałości bez żadnego braku, bez wszelkiego ograniczenia (por. cośmy wyżej powiedzieli). Przez „niezmierzoność” zaś rozumiemy, że Bóg nie istnieje w przestrzeni, a więc nie jest zawisły od jej warunków, że dla Jego bytu nie ma żadnych granic. Z niezmierzoności wynika wszechobecność, ale jest od niej różną, bo niezmierzoność należy do istoty Bożej i jest własnością Jej bezwzględną; wszechobecnym zaś nazywa się Bóg ze względu na rzeczy stworzone, to jest dlatego, że nie ma żadnej rzeczy, która by istniała poza Nim, której by On nie obejmował. Dlatego wszechobecność jest doskonałością względną, wyrażającą stosunek Boga do rzeczy istniejących. W znaczeniu mniej właściwym mówi się o wszechmocności Boga, kiedy stwierdzamy, że Bóg zna i że wszystko jest poddane jego potędze, w znaczeniu zaś właściwym rozumiemy, przez wszechobecność, że Bóg jest wszędzie swą istotą. W trojakiem znaczeniu mówimy o rzeczach lub osobach, że są w pewnym miejscu „istotą swą obecne”. a) Rzecz materyalna jest cała w całęm miejscu, ale nie cała w każdej części; każda bowiem jej część odpowiada pewnej części przestrzeni. b) Istota duchowa jest cała w całem miejscu przez się zajmowanem i cała w każdej części miejsca, tak np. dusza jest cała w całem ciele i cała w każdej jego cząstce. c) Bóg zaś jest cały w całem miejscu i we wszystkich jego częściach, ale nie można powiedzieć, że On mieści się w obrębie jakimkolwiek zakreślonym; On istnieje zarazem poza obrębem wszystkich rzeczy i całego wszechświata, obejmując wszystko, co powołał lub może powołać do bytu.

1. Pismo św. powiada(Baruch 3, 24 – 25) „O Izraelu, jako wielki jest dom Boży, i niezmierne miejsce osiadłości jego. Wielkie jest, a nie ma końca: wysokie i niezmierne”; (Ps. 138, 7 – 9): „Dokąd pójdę od ducha twego? A kędy ucieknę od oblicza twego. Jeśli wstąpię do nieba, tameś jest: jeśli zstąpię do piekła, tameś jest. Jeśli wezmę skrzydła moje rano, a będę mieszkał na końcu morza: i tam mię doprowadzi ręka twoja: i trzymać mię będzie prawica twoja”; (Jerem. 23, 23): „Mniemasz, żem ja jest Bóg z bliska, a nie Bóg z daleka? Azali się skryje człowiek w skrytościach, a ja go nie ujrzę? Mówi Pan: azali nieba i ziemi ja nie napełniam?”

2. Stwierdzają tę prawdę Ojcowie święci i Pisarze Kościoła. I tak Hermas mówi o Bogu (Pastor. 1. 2. mand. 1.): „Sam jedynie jest niezmierzony”. Teofil antyoch. (ad Autol. 1. 2. n. 3): „Bogu jest właściwym nie tylko być wszędzie, ale nadto i spoglądać na wszystko.”. Św. Cypryan (de idol. Van. n. 9.): „Jakąż świątynię może mieć Bóg, którego świątynią jest cały świat?”. Głoszą to i Teologowie jednozgodnie ze św. Tomaszem (1. q. 8. a. 2. 3 er 4), Suarezem (de Deo 1. 2. c. 2), Franzelinem (de Deo uno th. 33 et 34).

3. Także i rozum nie może przypuścić, żeby cośkolwiek istniało poza Bogiem, jakkolwiek ta wszechobecność i niezmierzoność jest dla istot stworzonych niepojętą. Gdyby bowiem Bóg nie był wszędzie obecnym i niezmierzonym, byłby w możliwości zajęcia przestrzeni swą istotą. To zaś jest niedoskonałością, a że pojęci Boga wszelką wyklucza niedoskonałość, więc Bóg jest niezmierzonym, wszędzie obecnym.

Zarzut. Pismo św. mówi, że Bóg jest tylko w niebie (Ps. 113, 16): „Niebo nad niebiosy Panu: a ziemię dał synom człowieczym”; albo że jest w przybytku i świątyni (2 Król. 7, 6): „alem chodził w przybytku i namiocie”. Odpowiadamy, że słowa te oznaczają tylko, iż Bóg w szczególniejszy sposób objawia siebie w niebie aniołom i świętym, a w kościołach swoich wiernym, wysłuchując tam ich modły.

Domówienie. Bóg jest także najwyższą „prawdą”, bo jest źródłem wszelkiego bytu, a więc i wszelkiej prawdy (przez „prawdę” rozumiemy zgodność myśli z rzeczywistością). Czytamy bowiem w Piśmie św.: „Bóg jest prawdziwy” (Rzym. 3, 4). Bóg jest „dobrem” najwyższem: „Żaden nie jest dobrym tylko sam Bóg” (Łuk. 18, 19). Bóg jest najwyższą „pięknością” i Stwórcą wszelkiej piękności (Mdr. 13, 3): „ Z których piękności, kochając się, jeśli je Bogami być mniemali: niechże wiedzą, jako nad nie piękniejszy jest panujący nad nimi. Gdyż sprawca piękności to wszystko stworzył”. Bóg jest samem „życiem” i źródłem życia: „albowiem u ciebie jest źródło żywota” (Ps. 35, 10); jest „światłością”: „w światłości twojej oglądamy światłość”; „wystarcza” też sam sobie najzupełniej: „ani potrzebuję czego” (Dziej. Apost. 17, 25).

1Sancta, Catholica Ecclesia credit, esse Deum immensum.

 

Reklamy

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.