Tylka, Traktat o Bogu: O przymiotach Bożych – (11 z 18)

Tylka1

I. Traktat

O Bogu

Rozdział III – O przymiotach Bożych

DZIAŁ 3. O PRZYMIOTACH BOŻYCH FIZYCZNYCH, CZYLI BOSKIEGO DZIAŁANIA


Artykuł III

B. O woli Bożej

Wiadomości wstępne

Przez „wolę” rozumiemy pożadanie jakiegoś dobra, celu swego świadome, wywołane przez poznanie tego dobra1. W człowieku wola jest a) władzą, różniącą się od duszy, w Bogu jest ona samą istotą Jego. W człowieku b) wola jest podległa różnym zmianom, Bóg zaś wszystko chce jednym aktem, nie podlegającym zmianom. W człowieku c) wola jest zależna, w Bogu niezależna.

2. Że Bóg ma wolę, to głosi wyraźnie Pismo św. (Ps. 134, 6): „Wszystko, co jedno chciał Pan, uczynił”. Powiada i Sobór Watykański 2 (Const. Dei Filius): „Pod względem woli nieskończony”. Głoszą to i Ojcowie Święci. I tak św. Hieronim pisze (in Ephes 1, 11): „Chce Bóg tego, co jest rozumne”. Ponieważ Bóg jest duchem, a więc musi być w Nim obok poznania i wola. Stwierdzają to i Teologowie jednozgodnie ze św. Tomaszem (1 q. 19), Suarezem (de Deo 1. 3. c. 6.).

Przedmiotem woli Boskiej jest nasamprzód sam Bóg, to znaczy, że chce tego wszystkiego, co jest w Nim samym, czyli podoba Mu się Jego istota, która jest najwyższym dobrem. Ta wola zowie się „wolą upodobania”.

Także i w rzeczach stworzonych ma on upodobanie, bo one są w swej istocie dobre; „wszelkie Boże stworzenie dobre jest” (1 Tym. 4, 4). Zła moralnego nie chce Bóg: „albowiem nie Bóg chcący nieprawość ty jesteś” (Ps. 5, 5), lecz tylko je dopuszcza. Zła fizycznego może Bóg chcieć dla dobra moralnego stworzeń, wedle słów (Ekkl. 39, 35): „Ogień, grad, głód i śmierć, wszysto to jest na pomstę stworzone”.

4. Jakkolwiek wola Boża niczem innem nie jest, jak tylko samą istotą Boska, a ta jest jedną, więc i wola Boska jest jedną, jednakże można jej nadać różne nazwy, które mają na względzie jej przedmiot albo sposób, jakim ją rozpoznajemy.

Rozróżniamy więc 1) „wolę upodobania” (voluntas beneplaciti), którą Bóg chce jakiegoś dobra, albo złego nienawidzi; 2) „wolę znakiem pewnym objawioną” (voluntas signi). Takimi znakami są albo nakaz, albo zakaz, albo dopuszczenie jakiegoś czynu, albo rada, albo działanie; 3) „wolę uprzedzającą”, kiedy nie ma względu na okoliczności; 4) „wolę następującą”, kiedy jest ten wzgląd; 5) „wolę bezwzględną” to znaczy taką, która musi się spełnić; „wolę warunkową” to znaczy taką, która ma się spełnić jedynie w tym razie, jeżeli ze strony stworzenia urzeczywistnią się pewne warunki; tak np. Bóg chce zbawić tylko tych, którzy dopełnią pewnych warunków; 7) „wolę prawodawcy całkowitą” obejmującą i rozkaz i sankcję zarazem; 8) „wolę prawodawcy częściową”, wyróżniającą tylko sam nakaz.

1 Kardynał Zigliara, Summa philosoph. ed. 5ta Paris 1884 t. 2. p. 319. tak określa wolę: “Appetitus rationalis est inclinatio consequens apprehensionem intellectivam, et ejus objectum est bonum ration apprehensum et subjectio rationali conveniens”.

2 Esse Deum … voluntate infinitum.

Reklamy

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.