{"id":74022,"date":"2022-07-26T08:20:00","date_gmt":"2022-07-26T06:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wobronietradycjiiwiary.com\/?p=74022"},"modified":"2025-02-07T15:58:44","modified_gmt":"2025-02-07T14:58:44","slug":"wyja-i-wyja-lub-gdzie-ta-muzyka-koscielna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wobronietradycjiiwiary.com\/pl\/wyja-i-wyja-lub-gdzie-ta-muzyka-koscielna\/","title":{"rendered":"“Wyj\u0105 i wyj\u0105” lub gdzie ta muzyka ko\u015bcielna?"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Czas lektury: 3 minuty<\/h2>\n\n\n\n

Gdy pisz\u0105cy te s\u0142owa jeszcze wyk\u0142ada\u0142, przynosi\u0142 niekiedy za zaj\u0119cia muzyk\u0119, tak\u0105 jak Tenebrae<\/em> czy Lament Dydony<\/em> Purcella, lu\u017ano zwi\u0105zan\u0105 z tematem, by j\u0105 zaprezentowa\u0107. Niekt\u00f3rzy studenci byli tym bardzo poruszeni i wdzi\u0119czni. Dzi\u0119kowali wylewnie, bo dotychczas nie wiedzieli, \u017ce taka muzyka w og\u00f3le istnieje i mo\u017ce by\u0107 tak pi\u0119kna.<\/p>\n\n\n\n

I dok\u0142adnie takich wra\u017ce\u0144 pozbawi\u0142a reforma liturgiczna roku 1955 tzw. prostego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry, pomijaj\u0105c ko\u015bci\u00f3\u0142, nigdy si\u0119 z muzyk\u0105 klasyczn\u0105 nie spotyka\u0142. Cz\u0119sto zapomina si\u0119 o tym, \u017ce ludzi wykszta\u0142conych i dzi\u0119ki temu niekiedy zamo\u017cnych po prostu na pewne rzeczy sta\u0107. Nie uwzgl\u0119dnia si\u0119, \u017ce oni nie maj\u0105 opor\u00f3w przed odwiedzaniem takich miejsc jak sala koncertowa lub opera. Cz\u0142owiek niewykszta\u0142cony i biedny po prostu boi si\u0119, \u017ce go wyprosz\u0105, \u017ce odpytaj\u0105 z ca\u0142ej partytury oraz ka\u017c\u0105 wyrecytowa\u0107 na pami\u0119\u0107 stron\u0119 nr. 17 operowego libretta. On czuje si\u0119 tam nieswojo, bo nie jest u siebie, natomiast w ko\u015bciele jest.<\/p>\n\n\n\n

Autor prawie ca\u0142e swoje \u017cycie pr\u00f3bowa\u0142 zainteresowa\u0107 r\u00f3\u017cne osoby muzyk\u0105 klasyczn\u0105 zabieraj\u0105c je na koncert. Niestety nara\u017ca\u0142 je przez to na stres, ataki paniki i ch\u0119\u0107 ucieczki. Zaproszeni siedzieli sztywno na krze\u015ble albo wpatrzeni w orkiestr\u0119 jak kr\u00f3lik w maj\u0105c\u0105 go po\u0142kn\u0105\u0107 kobr\u0119, albo nudz\u0105c si\u0119, kartkuj\u0105c program lub licz\u0105c sztukateri\u0105 na suficie. To z kolei irytowa\u0142o autora, tak \u017ce rzadko je drugi raz gdziekolwiek zabiera\u0142. Autor wiele lat p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce m\u00f3zgi dzieci, kt\u00f3re nie s\u0105 na dzia\u0142anie muzyki klasycznej do \u00f3smego roku \u017cycia wystawiane po prostu nie s\u0105 pod pewnym wzgl\u0119dem na tyle rozwini\u0119te, by m\u00f3c t\u0119 muzyk\u0119 przetworzy\u0107 i odebra\u0107 j\u0105 jako co\u015b przyjemnego. Brak hardware\u2019u niestety. Trudno zatem wini\u0107 kogo\u015b za jego braki fizjologiczne, bo to nie jego wina.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy\u015b by\u0142o pod tym wzgl\u0119dem lepiej, poniewa\u017c do 1955 roku ludzie z muzyk\u0105 powa\u017cn\u0105 i w jej najpi\u0119kniejszym wydaniu spotykali si\u0119 z darmo w ko\u015bciele. Oczywi\u015bcie wiejski ch\u00f3r parafialny to nie La Scala, ale \u015bpiewany latami repertuar zapewnia\u0142 jaki\u015b poziom wykonawstwa, bo \u015bpiewaj\u0105cy ludzie s\u0105 wsz\u0119dzie. Tenebrae<\/em> wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3\u017cnych wydaniach, r\u00f3\u017cnych kompozytor\u00f3w, chocia\u017c tekst jest oczywi\u015bcie ten sam. Przed reformami Pius XII ch\u00f3ry \u0107wiczy\u0142y ca\u0142y rok, by m\u00f3c Ciemne Jutrznie lub muzyk\u0119 pasyjn\u0105 zaprezentowa\u0107, a ludzie ch\u0119tnie jej s\u0142uchali. Wystawiano j\u0105 raz do roku i st\u0105d by\u0142a tak szczeg\u00f3lna i wyj\u0105tkowa.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017cd\u017c\u0105c na swoje czeskie Msze Trydenckie, na kt\u00f3rych graj\u0105 bardzo dobrzy organi\u015bci, autor u\u015bwiadamia sobie, jak wielkim ciosem dla muzyki ko\u015bcielnej by\u0142y te wszystkie reformy. Po prostu w liturgii Novus Ordo organista nie ma kiedy gra\u0107, bo lud musi sobie po\u015bpiewa\u0107, na dost\u0119pnym dla siebie poziomie, co zwykle ko\u0144czy si\u0119 Czarn\u0105 Madonn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast na Tridentin\u0119 przychodzi si\u0119 jak do opery lub na koncert, siada i ch\u0142onie. Co ciekawe czescy organi\u015bci r\u00f3wnie\u017c \u015bwietnie improwizuj\u0105, tak i\u017c podk\u0142ad muzyczny towarzyszy nieomal ca\u0142ej Mszy. Odnosi si\u0119 wra\u017cenie swego rodzaju improwizowanej muzyki filmowej, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w epoce kina niemego, kiedy to pianista improwizowa\u0142 na \u017cywo do ogl\u0105danego przez siebie filmu. Nie by\u0142o d\u017awi\u0119ku, by\u0142a muzyka, kt\u00f3ra ilustrowa\u0142a wszystko. Oczywi\u015bcie poziom muzyki zale\u017ca\u0142 od kunsztu pianisty, jego repertuaru i os\u0142uchania. Ale ludzie mieli w kinie prze\u017cycie live, kt\u00f3rego w filmie d\u017awi\u0119kowym nie maj\u0105. I tak autor jad\u0105c do Czech za ka\u017cdym razem jest ciekawy, co te\u017c teraz b\u0119dzie. Improwizacje mu nie przeszkadzaj\u0105, bo s\u0105 bardzo stylowe i dok\u0142adnie pasuj\u0105 do liturgii. A je\u015bli jest jeszcze dobrze za\u015bpiewany chora\u0142 lub ma\u0142a Msza Haydna, jak w Pradze na Bo\u017ce Cia\u0142o, to cz\u0142owiek jest tak uwznio\u015blony i b\u0142ogi, \u017ce nie dowierza swemu szcz\u0119\u015bciu boj\u0105c si\u0119, \u017ce za chwil\u0119 tego zabroni\u0105 i znowu czeka\u0107 go b\u0119d\u0105 Czarne Madonny<\/em> wyte do mikrofonu.<\/p>\n\n\n\n

I co ciekawe organistom na Vetus Ordo<\/em> si\u0119 chce. Mog\u0105 si\u0119 wreszcie \u201enagra\u0107\u201d, chocia\u017c ludzi ma\u0142o lub wcale. Po prostu Novus Ordo takich mo\u017cliwo\u015bci nie przewiduje, wi\u0119c nie mo\u017cna pokaza\u0107 swego kunsztu. To troch\u0119 jakby mia\u0142o si\u0119 Ferrari w gara\u017cu, a je\u017adzi\u0142o tylko na pierwszym biegu. Reformy Novus Ordo zada\u0142y \u015bmiertelny cios muzyce ko\u015bcielnej. Skoro bowiem \u015bpiewa\u0107 ma lud, to na co ch\u00f3r, na co dyrygenci, na co emisja g\u0142osy, pr\u00f3by i po\u015bwi\u0119canie czasu? Poziom ch\u00f3r\u00f3w parafialnych z pewno\u015bci\u0105 podupad\u0142, bo bez ambitnego repertuaru brak ch\u0119tnych do \u015bpiewania Czarnych Madonn<\/em>. W dodatku proboszcz zwykle muzyka hamuje i ka\u017ce mu \u201eda\u0107 ludziom po\u015bpiewa\u0107\u201d, co niejednego dyrygenta (\u201epo Akademii\u201d) czy ch\u00f3rzyst\u0119 obra\u017ca. Ch\u00f3r w Novus Ordo<\/em> nie jest konieczny, bo nie wiadomo, kiedy i po co go zastosowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast w Vetus Ordo<\/em> choralista si\u0119 na\u015bpiewa, bo co tydzie\u0144 jest nowe proprium, nie licz\u0105c \u015bwi\u0105t. Chora\u0142 jest raczej wymagaj\u0105cy wokalnie, szczeg\u00f3lnie trakt i gradua\u0142, wi\u0119c \u0107wiczy\u0107 trzeba i zwa\u017ca\u0107 na poprawn\u0105 emisj\u0119, by si\u0119 m\u00f3c z zadania wywi\u0105za\u0107. Czarna Madonna<\/em> wymagaj\u0105ca nie jest, wi\u0119c wysoki poziom wykonawstwa nie jest po\u017c\u0105dany.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce oazowy \u015bpiewnik Exultate<\/em> sta\u0142 si\u0119 oficjalnym \u015bpiewem ko\u015bcio\u0142a. O ile jeszcze ze dwadzie\u015bcia lat temu by\u0142o jakie\u015b wyczucie liturgiczne, \u017ce Czarna Madonna<\/em> to przy ognisku, a nie podczas Mszy, to obecnie tego wyczucia nie ma.<\/p>\n\n\n\n

A dlaczego ludzie nie maj\u0105 wyczucia?<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Poniewa\u017c Msza Novus Ordo nie kojarzy im si\u0119 z transcendencj\u0105, \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105, czym\u015b nieziemskim, ale z \u201ebratersk\u0105 biesiad\u0105\u201d, gdzie mo\u017cna sobie przy ognisku do kie\u0142basy po\u015bpiewa\u0107. Oczywi\u015bcie wszystko jest dobre i kie\u0142basa, i piosenki przy ognisku, ale nie jako najwy\u017cszy kult Boga. I w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tej liturgicznej zapa\u015bci piosenki typu Czarna Madonna, Barka, Pasterzom z g\u00f3r, Abba Ojcze<\/em> zast\u0105pi\u0142y Miserere<\/em> Allegriego, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie one awansowa\u0142y na wy\u017cyny muzyki religijnej w danym kraju. W krajach angloj\u0119zycznych jest inny repertuar jak On Eagles\u2019 Wings<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n