Godziwość (liceitas) sakramentów (4): Warunki godziwego udzielania sakramentów

Stephanus4

Godziwość (liceitas) w teologii moralnej

O ile teologia dogmatyczna godziwości (liceitas) sprawowania sakramentów poświęca mało uwagi, o tyle teologia moralna, która traktuje o normatywności czynów czyli o tym czy coś jest grzechem lekkim czy ciężkim, poświęca jej uwagi więcej. W naszym wywodach posłużymy się Teologią moralną Biskupa Ernesta Marii Müllera, która zagadnieniu temu poświęca najwięcej miejsca.[1] Bp. Müller (1822-1888) był w ostatnich latach swojego życia (1885-1888) biskupem Linzu, a przedtem profesorem teologii moralnej na uniwersytecie Wiedeńskim, rektorem tamtejszego seminarium duchownego oraz kapitularzem katedry wiedeńskiej.[2] Jego teologia moralna charakteryzuje się nie tylko pokaźnym rozmiarem, tom I liczy 526 stron, tom II – 600 stron, a tom III – 592 strony, ale i wysoką jakością teologicznego przekazu. Jest to bardzo solidne, uczone, pobożne i inteligentne opracowanie, które rozmiarem i zacięciem encyklopedycznym ustępuje jedynie Teologii moralnej św. Alfonsa Liguoriego, którego dzieła liczą po 800 stron i wyglądają następująco:Lig

Jak widać św. Alfons Liguori napisał sam jeden encyklopedię teologii moralnej z podaniem wszystkich źródeł, na które się w swojej argumentacji powoływał. Późniejsi autorzy, jak bp. Müller, od niego przepisywali. (Te uwagi podajemy dla „niedomorosłych teologów”, którzy nas ewentualnie czytają i wiedzą oczywiście wszystko lepiej od nas i od wszystkich innych także.) Dlatego też dzieła bp. Müllera, pisane oczywiście po łacinie, stanowią wybitny przykład przedsoborowej uczoności w jej niemiecko-austriackim wydaniu, której jakość po prostu cieszy. Każdy, kto miałby możliwość czytania tych dzieł neoscholastyki czyli z końca XIX wieku i z początku XX, tak do lat 1930-tych skonstatuje olbrzymią umiejętność tych autorów mówienia krótko i treściwie, bez żadnego zbędnego lania wody i powtórek. Dzieła te przypominają nie tylko kodeksy prawne ale różne formuły matematyczne, które są tak samo krótkie co piękne. Ze względu na obszerność tych dzieł oczywiście o żadnej powierzchowności mowy nie ma. I właśnie do tych wyżyn ducha ludzkiego doprowadziła metoda scholastyczna praktykowana w sumie do czasów Nouvelle théologie lat 1940-tych. Następnie zaczął się zmieniać język teologii, a następnie jej treści, a teraz mamy to co mamy. Oczywiście ktoś może postawić zarzut, że tej neoscholastycznej teologii „prości ludzie nie rozumieli”. Oczywiście, że jej nie rozumieli, bo nie była ona pisana dla prostych ludzi, tylko dla innych teologów i naukowców i to pisana łacińskim sformalizowanym językiem, podobnie jak fizycy piszą dla innych fizyków za pomocą równań matematycznych. Ale jeżeli na akademickiej meta-płaszyźnie przekazu sformułowania są mętne lub celowo ambiwalentne (jak u Karla Rahnera), to niedokładność ta automatycznie przenosi się to na płaszycznę homiletyki, katechezy i teologii pastoralnej, czego od 50 lat wszyscy jesteśmy świadkami. Pomódlmy się zatem za biskupa Müllera, skoro do dziś korzystamy z jego wiedzy. Cytując biskupa Müllera posłużymy się własnym przekładem polskim oraz wersją łacińską, tam gdzie jest ona wymagana, ponieważ prawie każdy termin teologii moralnej jest terminem technicznym, który niekiedy trudno jednoznacznie oddać po polsku.

Warunki godziwego sprawowania sakramentów:

Pisząc o godziwości (liceitas) sprawowania sakramentów bp. Müllera podaje następującą zasadę:

„Aby szafarz godziwie (licite) sprawował sakramenty zobowiązany jest udzielać ich (1) ważnie, (2) zgodnie z rytem, (3) uważnie, (4) godnie i (5) osobom godnym.

(Minister ut licite ministret Sacramenta, (1) valide, (2) rite, (3) attente, (4) digne et (5) digniis ea conferre tenetur.)” [3]

Jak możemy zauważyć szafarz określany jest po łacinie jako minister – „sługa”, gdyż posługa sakramentalna jest czynnością służebną w Kościele. Co znaczą te wszystkie bliższe określenia lub uwarunkowania godziwego (licite) sprawowania sakramentów?

  1. Valide – ważnie

Jak już pisaliśmy powyżej, aby sakrament był godziwy, musi być przede wszystkim ważny czyli zachowana musi być materia, forma, intencja szafarza, do udzielania tego sakramentu uprawnionego.

  1. Rite – zgodnie z rytem

Kapłan zobowiązany jest do przestrzegania przepisów liturgicznych oraz do celebrowania według rubryk przepisanych w danym rycie, innych w Novus Ordo, który, jak wiemy daje przez różne legalne opcje dosyć dużą swobodę oraz innych w Vetus Ordo. Jeżeli kapłan nie przestrzega samej formy sakramentu, np. formy konsekracji, wówczas sakrament jest nieważny. Ale nieprzestrzeganie innych form sakramentalnych przepisanych przez Kościół jest niegodziwe.

  1. Attente – uważnie

Kapłan winien celebrować z całą uwagą oraz czcią (reverentia) należną świętym misteriom. Jak pisze dalej Ernest M. Müller:

„Rozproszenie dobrowolne samo w sobie nie przekracza wagi grzechu lekkiego, o ile nie zachodzi niebezpieczeństwo poważnej pomyłki, co do formy, którą się przez dłuższy czas odprawia”.[4]

Oznacza to, że jeżeli ktoś dobrowolnie pozwala sobie na rozproszenie, to kiedyś rzeczywiście czegoś ważnego zapomni i wtedy będzie to grzech ciężki.

„W sprawowaniu sakramentu Eucharystii dobrowolne rozproszenie jest prawdopodobnie grzechem śmiertelnym, z powodu najwyższej godności tegoż sakramentu”.[5]

  1. Digne – godnie

Odnośnie godnego sprawowania sakramentów bp. Müller pisze co następuje:

„Szafarz winien (debet) sprawować sakramenty w stanie łaski, ponieważ działa w imieniu Chrystusa oraz reprezentuje jego osobę (nomine Christi atque personam) i dlatego do Niego Samego winien się upodabniać (conformari) poprzez łaskę uświęcającą; a ponieważ rzeczy święte winny być traktowane na sposób święty (sancta sancte tractari debent), szczególnie sakramenty, które są pierwszorzędnie (principaliter) czynnościami Chrystusa (actiones Christi) skierowanymi (ordinatae) w sposób bezpośredni i całkowity (immediate ac totaliter) do uświęcania dusz i łączenia ich z Bogiem.”[6]

Komentarzem do punktu 4. zajmiemy się w kolejnym wpisie.

[1] Müller, E., Theologia moralis. Liber III, Vindobonae [Wiedeń] 18956, 143-147.

[2] https://de.wikipedia.org/wiki/Ernest_Maria_M%C3%BCller https://de.wikisource.org/wiki/ADB:M%C3%BCller,_Ernest_Maria

[3] Müller, E., Theologia moralis, 143.

[4] Tamże.

[5] Tamże.

[6] Tamże, 143-144.

Nasze subskrypcje

Miesięczna

Indywidualna

29,90 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subskrybuj

Roczna

Indywidualna

299 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subkskrybuj

Rodzinna miesięczna

Do 6 osób

49,90 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subskrybuj

Rodzinna roczna

Do 6 osób

499 zł

7 dniowy bezpłatny okres próbny
Subskrybuj

Przelewem za 3 Miesiące

Indywidualna

90,00 zł

Ustaje automatycznie, przełączenie przez administratora
Subskrybuj

Przelewem za 6 Miesiący

Indywidualna

180,00 zł

Ustaje automatycznie, przełączenie przez administratora
Subskrybuj
error: Content is protected !!
×
×

Koszyk

%d bloggers like this: